КулЛиб - Скачать fb2 - Читать онлайн - Отзывы
Всего книг - 471031 томов
Объем библиотеки - 689 Гб.
Всего авторов - 219685
Пользователей - 102105

Впечатления

Олег про Матрос: Поход в магазин (Старинная литература)

...лять! Что это?!

Рейтинг: 0 ( 0 за, 0 против).
Serg55 про Самылов: Империя Превыше Всего (Боевая фантастика)

интересно... жду продолжение

Рейтинг: 0 ( 1 за, 1 против).
медвежонок про Дорнбург: Борьба на юге (СИ) (Альтернативная история)

Милый, слегка заунывный вестерн про гражданскую войну. Афтор не любит украинцев, они не боролись за свободу россиян. Его герой тоже не борется, предпочитает взять ростовский банк чисто под шумок с подельниками калмыками, так как честных россиян в Ростове не нашлось. Печалька.
Продолжения пролистаю.

Рейтинг: +3 ( 3 за, 0 против).
vovih1 про Шу: Последний Солдат СССР. Книга 4. Ответный удар (Боевик)

огрызок, автор еще не закончил книгу

Рейтинг: +1 ( 1 за, 0 против).
Colourban про серию Малахольный экстрасенс

Цикл завершён.

Рейтинг: +1 ( 1 за, 0 против).
Витовт про Малов: Смерть притаилась в зарослях. Очерки экзотических охот (Природа и животные)

Спасибо большое за прекрасную книгу. Отлично!

Рейтинг: +1 ( 1 за, 0 против).
ANSI про Ридерз Дайджест Reader’s Digest: Великие тайны прошлого (История)

без картинок ((( втопку!

Рейтинг: 0 ( 1 за, 1 против).

Дождж: возера ў акупунктуры (fb2)

- Дождж: возера ў акупунктуры 183 Кб  (читать) (читать постранично) (скачать fb2) (скачать исправленную) - Алесь Разанаў

Настройки текста:



Алесь Разанаў ДОЖДЖ: ВОЗЕРА Ў АКУПУНКТУРЫ

Пункціры


Падрыхтаванае на падставе: Алесь Разанаў, Дождж: возера ў акупунктуры. Пункціры, — Мінск: Выдавец I. П. Логвінаў, 2007. — 162 с.

ISBN 978-985-6800-42-2


Copyright © 2015 by Kamunikat.org

Залевы.
Дражняць міражы.
Гудуць вятры пры падыходзе...
Мы кожны дзень на рубяжы
былых i будучых стагоддзяў.
Калі ўсе згублены ключы,
калі ні шанцу,
анічога —
усё ж ідзі,
любі,
крычы
i пасягай на перамогу.
Не вернецца воін,
вандроўнік не вернецца,
вернецца сейбіт...
Заўсёды
вяртаецца сейбіт.
Што будзе з намі? —
клінам свет.
Што будзе з ім? —
няўжо дарэшты?..
Гасподзь не ведае як след,
Гасподзь вядзе эксперыменты.
Вядзе, закружвае віццё
турботаў,
хмелю,
пуцявінаў.
I папярэдняе жыццё
усё глыбей,
у сарцавіну.
Адшчыкну вугельчык ад палена
перакідваць з далоні на далонь...
Замірае, дыхае нятленны
спадарожнік, продак мой — агонь.
Мінула, знікла...
I ў траве
прамень бязбоязна іграе.
Але мінулае жыве,
яно за намі назірае.
Ды ёсць яшчэ прастор далёкі
i сцежка — доўгая, бы ўздых...
Ты сам з сабой не адзінокі,
a між людзей: куды ж ад ix?!
Развей няведання туман
i адкажы нам,
непазбежнае,
ці гэта час належыць нам,
ці гэта мы яму належныя?
Я ix прыдумаў:
абавязкі!..
Я ix стварыў, я гаспадар,
Мне надакучыла ix ласка,
ix непрадбачаны цяжар.
Не адпускаюць абавязкі.
Шукаем ісціну.
Сцюдзёна
яна ў азоне i ў вадзе...
Яе не знае здавалёны,
яна сасмяглага вядзе.
З дзівотнай вечнасцю ў хаўрусе
да супярэчнасцяў прывыкну.
Застацца каб! — не застануся.
Бясследна знікнуць бы! — не знікну.
Тут толькі лета i зіма,
світальны позірк,
сон глыбокі,
i белаплынныя аблокі,
і міг, што быў
i ўжо няма.
У гэтым лесе,
на гэтай зямлі,
нечакана безабаронны,
буду пакутліва ўспамінаць,
як падаюць дрэвы.
Спазнаць —
спазнаеш разважанні,
трактаты, дні, календары,
спазнаеш круг i скрыжаванне,
спіраль...
A ісціну — ствары.
Здаеца, што ўсё ўжо было:
позірк, пяшчотны i чулы,
сонца ў лісці i крыло,
што ўвышыні мільганула.
Чые сляды засыпала пяском,
чые сляды травой пазарасталі.
Нібы мы памыляемся —
прырода
сцірае чаяавечыя сляды.
Каб дачакацца,
не хапіла хвіліны,
каб назаўсёды расстацца —
хапіла якраз
хвіліны.
Прыйшла —
туман на мураву —
звінець,
ах, восень,
ганарыцца...
Сланечнік згубіць галаву,
празрыста ясень загарыцца.
Паміж дзвюма бяздоннямі
маўчання пульсуе думка —
голас пра маўчанне.
Людзі,
аблокі,
дрэвы,
з якімі ў мінульш расстаўся,—
няма да каго вярнуцца —
таксама з мінулым рассталіся.
Магчыма, выслалі лісты на доле
i напісалі птушкі на аблоках
фармуліроўку вечнага закону,—
адлёт i одум —
восень наступае.
Перакладаю шэпт дажджу,
пагляд вачэй,
трымценне гаю...
Кранаю,
слухаю,
гляджу,
я не пішу — перакладаю.
Няма звароту у маленства...
A хвалі — блізкая радня —
завабяць, знойдуць падабенства...
Але гняце нас глыбіня —
няма звароту у маленства.
Свет у аблозе навальнічных хмараў,
агеньчык у аблозе цемры —
крык не праб'ецца,
скамянее сказ...
Як выказаць цябе, маё маўчанне?
Перажыву —
i сны, i дзеі,
i шчасце (вышай галаву!..),
i здрады ўдар, i час надзеі,
i сэрца плач...
Перажыву.
Блакіт нябёсаў,
луг стракаты
больш не узрадуюць таго,
хто страціў сэнс.
Бо сэнсу страта —
то, пэўна, страта усяго.
Як пехацінец долу сціх,
уцяўся ў жвір,
ніхто, ніякі,—
перачакаць бы гэты міг,
уберагчыся да атакі.
Паміж усім на зямлі
дзве адлегласці:
паменшыцца адна —
павялічыцца другая...
Калі мы далёка — блізка,
калі мы блізка — далёка.
Вярнуць... вярнуцца б
познім госцем
у юны свет,
у маладосць...
А хто захоча ў маладосці
застацца гэтакім, як ёсць?!
Самыя грозныя пытанні —
простыя пытанні.
Іx вылепваюць дзеці:
навошта? чаму? калі?..
Ды сплываюць пытанні,
праходзяць пытанні,
застаёмся адны мы.
Пытанні былі...
Ляцяць —
праз леты... зімы...
о птахі,—
дзень i год...
Iм не зямля радзіма,
радзіма ім палёт.
Блукаюць сны
у лабірынце розуму,
i ў снах
блукае розум —
шлях людскі.
Прыкмеціць позірк
хмары i абсяг,
учуюцца зацішша, бездыханне...
I толькі думка,
вымкнуўшы маланкай,
знітуе ўсё
i рынецца ў бязмежжа.
Дарога дадому...
Усе дарогі,
якімі хадзіў i ездзіў,
убірае дарога дадому.
Выбіўся з рытму часу —
падаю
ў бездань часу.
Піць малако...
Не ведаць млосці,
не вандраваць па гарадах,
быць маладым у маладосці
i памяркоўным у гадах.
Піць малако.
Бядую: страта,
радуюся: страта...
Воўк-санітар —
нас насцігае страта,
i неадступна гоніць,
i ніколі
не ведае ні літасці, ні жалю —
усё слабое забірае страта.
Бядую: страта...
Радуюся: страта...
Аднойчы,
калі закончу ўсе справы...
О, колькі трэба зрабіць,
калі закончу ўсе справы!..
A стоміцца сонца, i неба
туман апануе густы —
акрыюць азяблую глебу
налітыя сонцам лісты.
I дрэва —
барва i прагалы —
лісты крамяныя свае,
якія ўчора ўберагала,
цяпер самохаць аддае.
Голас клікаў —
таму прыходзіў...
Замаўкаў ён,
калі прыходзіў.
Чакаюць навальніцы хвоі —
a навальніца вызначыць абраных,
якія упадуць ад перуна.
Праз момант i праз век
вяртае рэха,
вяртае рэха слова,
думку,
жэст,
вяртае нас саміх...—
так помсціць рэха.
Дзіўная бітва —
з бязмежнасцю,
i дзіўны рахунак
у бітве з бязмежнасцю —
не перамогшы,
загінуць волатамі.
Век хуткасцяў, век паскарэння
хутчэй,
няспынка,
назусім...
У будучыню, у азарэнне,
мы, быццам падаем, ляцім.
Сярод усіх вятроў
адзін спадарожны.
Сярод усіх шляхоў
адзін незваротны.
Куды? Адкуль?..—
маўчанне.
Не дасць адказу час.
Стаю — i сам пытанне,
іду — i сам адказ.
Паўхвілі да ратунку —
i жыццё —
гады...
дзесяцігоддзі —
ўсё жыццё
знячэўку пераважвае паўхвілі.
Усё мы маем —
пільным вокам
акінь зямныя берагі...
Але адзін памрэ ад спёкі,
памрэ ад холаду другі.
Праб'ецца даўні запавет —
i стане цяжка,
стане дрэнна...
Але ужо не марны свет,
i шлях, i клопат недарэмны.
Адменная чарга —
чарга дарогі,
восені,
задумы...
I нават выпадак,
i нават непазбежнасць
марудзяць
i пільнуюцца яе.
У вечаровым аўтобусе
чуваць урыўкі людскіх размоў...
Зрэшты, усе размовы
урыўкі чагосьці.
Кружацца ўвышыні буслы —
неўзабаве вырай.
Пазіраем на ix —
i паглядам адлюстраваным
бачым сябе.
Наведваюся ў мясціны,
дзе ўжо некалі быў,
і не ведаю, як растлумачыць
дрэвам, людзям, сабе самому,
што ўжо мяне двое,
i не ведаю, чым запоўніць
прагал паміж мною гэтым i тым.
Не сплю. Адліжна. Поле
туманіцца ў акне.
Міжчассе — ў наваколлі.
Міжчассе — ува мне.
Нікога,
хто ў тэты свет прыходзіць,
не абыходзіць доля:
атрымліваюць усе без вынятку
два найвялікшыя падарункі —
жыццё i смерць.
Спазніўся ўстаць
i спазніўся легчы,
спазніўся пачаць работу
i спазніўся скончыць —
i пачалі мяняцца
месцамі дні i ночы,
вынікі i прычыны,
i я апынуўся насупраць самога сябе.
Смерць косіць салому —
зярнят скасаваць не можа:
ратунак у лішку.
Карэнне i лісцё.
Бальшак жыцця зямнога.
Цябе сустрэне Ўсё,
а правядзе Нічога.
Як стары мудры вуж
шукае вузкае выйсце,
каб скінуць старую скуру —
так i я патаемнай вужовай натурам
шукаю сабе перашкоды,
хоць i пярэчыць гэтаму розум.
Гукаю цябе ў мінулым,
гукаю цябе ў наступным —
ты адгукаешся рэхам
майго гукання.
Сустракаюся ў думках з тымі,
каго няма побач.
Для кагосьці
і я таксама ўспамін,
для кагосьці
i я гэтаксама думка.
Час —
калі адна мэта
слухаецца другую.
Бясчассе —
калі замінае
кожная кожнай.
Такі рухавы малы:
амаль што выслізгвае ca свету,
такі нерухомы стары:
свет амаль што выслізгвае ад яго.
Навокал праталіны.
І толькі тую сцяжыну,
якой мы заўсёды хадзілі з табою,
не адпускае зіма.
Сярод гамонкі анямець,
з паўтораў выбіцца,
з кружзння,
i — бы ўваскрошання — хацець
сабе не ўдачы —
паражэння.
Сяджу дома —
не падарожнічаю, не вандрую.
Падарожнікі апавядаюць
пра свае ўражанні i назіранні —
назіраю адно за імі.
За крок да ўдачы
спынюся,
за хвіліну да перамогі
паглыблюся ў одум...
Сябры ўздыхнуць i адыдуць прэч,
жыццё ўсміхнецца i спыніцца побач.
Усё мінае, - сказаў мудрэц,
i ўсе з ім згадзіліся.
Аднак засмяяўся непадалёку дзіцёнак,
i ўсе, азірнуўшыся, успомнілі:
i настае.
Снег растае.
Шкада —
i яго,
i сябе чамусьці.
Сакавік.
Усё паварочваецца ў наступнасць.
Праз чорнае голле блішчыць
востры маладзічок.
Вяртаюся да ранейшых размоў,
да ранейшых сустрэч,
магчымасцяў i абавязкаў —
каб узяць тое, чаго не ўзяў,
каб пакінуць тое, чаго не пакінуў.
Я — рака.
Цяку ад таго, дзе быў,
кім не стаў...
А яно даганяе мяне берагамі.
Калі твая будучыня
сумесціцца з будучыняю сусвету –
усе словы дарэчы,
усе ўчынкі да месца,
усе стрэлы ляцяць у цэль.
Азірнуўся —
нехта бяжыць па маіх слядах:
сухое лісце.
Адкрывае абсяг
думка-голас,
a думцы-бязмоўю
адкрываецца неабсяжнасць.
Асеннія хмары. Імжа.
Няма куды больш спяшацца,
няма куды больш паспяваць —
суцяшае дождж.
Выбег на сцежку
няўрымслівы дзьмухавец
i разгубіўся:
што будзе?!
Хіба іду зямлёй?!.
Іду сабой —
бесперастанна сцелючы пад ногі
свой цень,
свае намеры,
свае мэты.
Аблётваюць буслы зямлю кругамі,
каб увабраць яе ў сябе дарэшты
i скіравацца,
вольнымі ўжо,
ў вырай.
Дом знеслі.
Застаўся сад.
Як пастарэлі адразу дрэвы!
Людзі
глядзяць у будучыню,
мінулае —
на людзей.
У лесе пахмурым
бярозы —
белыя паланянкі.
Маленства:
пад шэраю глебаю
жоўты пясок —
радовішча залатое.
Ёсць лепшыя за мяне,
ёсць горшыя,
але сам я
ні лепшы, ні горшы —
адзіны,
угледзьцеся...—
чалавек
моўчкі кажа людзям.
Вулічныя ліхтары —
ці начныя сонцы:
той самы цень
ляжыць на тым самым месцы.
Каб зразумець сябе —
думка
дзеліцца ка дзве долі:
адна становіцца паляўнічым,
другая — уцекачом
i спасцігаецца,
калі гіне.
Стаю перад кніжнай паліцай,
гляджу,
не чапаючы ix,
на кнігі —
чытаю сваю душу.
Бабуля з пад'езда:
усё цяжэй ёй спускацца па лесвіцы,
усё цяжэй падымацца,
усё цяжэй заставацца дома.
Марафон:
бягуць
людзі навыперадкі
ca сваім целам.
Адчыняю паштовую скрынку:
газета, часопіс, ліст...—
усё, што было i раней дагэтуль.
А кожны раз
чакаецца вестка.
Напярэдадні Новага года
шлём свае віншаванні-зычэнні небу,
a яно — ўсёй зямлі:
сняжынкі.
Дрэва:
крывыя галіны,
крылатае лісце,
скрытыя карані.
У дзедавай вёсцы:
гляджу на аблокі —
бачу людзей.
Пад шэрым небам
між шэрых палёў
зялёны агонь надзеі:
палетак руні.
Сосны: ўзышлі на самы
высокі пагорак
i вось разважаюць:
куды далей?
Той крок,
якім я не здолеў
ступіць напрасткі,
ператвараецца ў мноства крокаў
па крузе.
Блукаю
па горадзе незнаемым.
Ніхто мяне тут не спаткае,
ніхто не пярэйме,
ніхто не скажа:
ты сёння не гэтакі, як звычайна.
Раніца.
Дворнік мяце тратуар —
ніяк не патрапіць
змесці свой цень.
Я там ужо быў,
i гэта я ўжо рабіў,
i тое ўжо зведаў...—
стаю сярод белага дня
з жыццём ашчаджоным
для невядомай справы,
для невядомай думкі
i для невядомага дня.
Канчаецца лета:
лісце
туліцца да галіны,
галіна — да дрэва,
дрэва — да каранёў,
Снег растае —
а тэтак
шмат абяцаў,
калі падаў.
Як бы ні мкнулася дрэва
у неба,
яно ўсё роўна не дасягае
неба...
Але, магчыма,
ніякага іншага неба няма,
апроч самога імкнення.
Калі ўсё наўколле
я ведаў на памяць,
тады ўзяў у павадыры
незнаёмага чалавека —
i сцежкі скрануліся i павялі
ў невядомасць.
На адну шалю вагаў
паклаў я хлеб,
на другую — камень,
але калі яны ўраўнаважыліся,
не змог
паверыць, што важыць хлеб
гэтулькі ж,
колькі камень.
Сцежка па-над абрывам:
па ёй прывабна ісці,
на ёй кожны крок
змястоўны.
Парастак, што прабіўся
праз пласт асфальту,—
усе пешаходы
табе саступаюць дарогу,
быццам вялікаму дрэву.
Дрэмле на летнім дажджы
спутаны конь —
спутаная прастора.
Праехаў з канца ў канец
увесь горад.
Трэба вяртацца:
прыпынкі
адлічваюцца наадварот.
Над небакраем акрэсліўся
жоўты ветах —
вушная ракавіна
нематы.
Думаў аб вечнасці.
Чорна-чырвоны матыль
прыляцеў,
сеў мне на руку,
стаў думаць разам ca мною.
Скача па сцежцы
перад дзіцяцем
нязграбны вялізны грак:
не хочацца лётаць?
Што ўбачыў
я ў горадзе іхнім за дзень —
распытваюць гаспадары,
быццам самі
яны ўжо не могуць убачыць
таго, што ў ім ёсць.
Сярод красамоўных кветак
знямелы сівы палын:
ён адзін
чуе i разумее,
што кажа лёс.
Сівітае,
Першай убачыла гэта зорка,
што пагасіла сваё святло.
Стаю ў вялізнай чарзе.
Перш, чым з апошняга
стану першым,
пабуду ўсёю чаргой.
Летні раптоўны дождж.
Я прытуліўся
да ніцай вярбіны —
i мноства лістоў на міяне глядзела,
нібы здзіваваныя вочы.
Нехта назваў уголас
маё імя.
Хвіліна —
i зноў яно стала
тым, чым было заўсёды:
голасам цішыні.
Паслаў у прастору думку,
апамятаўшыся — другую...
Што робіцца зараз там,
у абсягах вашых,
думка-крумкач
i галубка-думка?!.
Старая бярэзіна
ля акна —
світанак,
што доўжыцца цэлы дзень,
што доўжыцца цэлую вечнасць.
Непрыкметны прахожы —
як ён стараецца стаць
яшчэ болыш непрыкметным,
каб людзі не заўважалі,
што ён зняможаны
і стары.
Заляцела ў пакой пчала —
зумкае,
б'ецца ў шыбу
i не знаходзіць выйсця.
Гэтак i мы?!.
Уздоўж начнога перона
такія самотныя ліхтары,
быццам прыйшлі
кагосьці праводзіць
i не могуць успомніць — каго.
Афарбавалі ў парку
замшэлы валун —
i памерлі
стагоддзі.
Зноў выпадкова сустрэўся
з адным выпадковым сустрэчным:
хіба
ён па-ранейшаму незнаёмы?
Пеўні,
пазвязваныя матузамі:
ix прадаюць —
а яны спяваюць.
Нехта надзвычай знаёмы —
быццам світала ўваччу —
набліжаўся насустрач.
Ах, гэта проста
жаночая прыгажосць.
Жывём пад высокімі дрэвамі —
вышэйшыя за саміх сябе
на вышыню дрэў.
Машыны глядзяць
вачамі людзей,
людзі — вачамі машын:
ці знойдзем
дарогу ў наступнасць?!.
Дождж напаіў зямлю —
i вочы
расплюшчыліся ў зямлі
i ўбачылі неба.
Стары мураваны дом:
становіцца ён з гадамі
усё больш адметны,
усё больш сапраўдны,
усё больш жывы.
Дзівосныя рыбіны — уначы
плаваем у бязмежжы, a ўдзень
блукаем па сушы, шукаючы ў ёй
рэшткі страчанага бязмежжа.
Паўрасталі ў зямлю
замшэлыя камяні
з незразумелымі літарамі:
на зямлі
нікога не засталося,
хто змог бы ix прачытаць?!.
Спрачаюцца людзі ў чарзе,
а ззаду,
за ўсімі,
стаіць самотнае неба
i ўсім уступае сваю чаргу.
У апусцелых дрэвах
пустое гняздо:
мінула,
пакуль яго ўбачыў,
лета.
Сярод зялёных кустоў
язміну i бэзу
зялёная лаўка.
Якой яна стане самотнай,
калі ападуць лісты!
У старажытным парку
раптоўна ўзляцелі
гурмой вароны:
нібы жывая істота,
ў галінах вагаецца крык
i ўспуджвае наваколле.
Які агромністы дом!..
Тут што ні дня
то свята,
а то жалоба.
Аркуш паперы —
аркуш жыцця:
забіраецца час,
збіраюцца знакі.
Усё змясцілася ў маім целе:
безліч вякоў,
безліч жыццяў,
а сам я —
не.
Яшчэ не світала —
прастукацелі па вуліцы
нейчыя крокі.
Пра што яны гаварылі?
Нешта i пра мяне.
Дрэвы ўскрай прорвы:
стаяць —
бы схапіліся ў бітве
з лесам.
Ca старажытнага бору
насоўваецца змярканне.
Ці — старажытнасць?
У парасткаў-клёнікаў
такія ж сапраўдныя,
як i ў вялікіх кляноў,
лісты
i — такая ж сапраўдная восень.
Світае —
так паволі,
так неахвотна,
нібы засталіся на цэлым свеце
насельнікамі адно толькі
шэрыя камяні.
Прачнуўся ўночы:
па чорных дахах
кралася жоўтая поўня,
кагосьці высочваючы —
ці не мяне?
Зялёны мох на страсе —
песнаспеў зялёны
асенняму хмураму небу.
Да каменя прытуліўся
жоўты кляновы ліст —
хочацца стаць каменным?!.
У вокнах
запальваецца святло.
Хто праходзіць узбоч дамоў —
зазірае ў вокны,
хто ўнутры —
засланяе вокны.
Быццам само чаканне
увасобілася i стала
постаццю —
дрэва на гарадскім прыпынку.
Глухія завулкі.
Бляклыя ліхтары.
Хаваецца рздкі прахожы
ад цемрадзі ў светлыню,
ад светлыні — у цемрадзь.
Застаўся вісець на сцяне
пажоўклы
леташні каляндар:
гэткія самыя дні,
гэткія самыя тыдні, —
a ўсё ўжо не гэтак.
Леташнія аб'явы:
чытаюць ix адно толькі
вецер i дождж,
пакуль
не прачытаюць дарэшты.
На небе ўзышоў
вусцішны,
даўні,
відушчы месяц —
i распазнаў мяне
ува мне.
Убачыў на вуліцы, у прыцемках,
чалавека,
надзвычай падобнага на майго —
ужо нябожчыка - бацьку.
О як мне хацелася
ўслед пайсці,
о як мне хацелася папытацца:
хто ён?!.
Акрыла наўколле шэрань:
кветкі паніклі,
камень зацвіў.
Кладка на гразкай дарозе —
нібы падае
руку незнаемы сябра.
Гусіныя крыкі
ў асеннім полі:
заўтра — зіма?
Абапал гразкай дарогі
белыя лапікі,
белыя іншасветы:
сляды зімы.
Над горадам,
дзе жыву,
падае светлы,
світальны,
вясковы
i заўтра ўжо тут не патрэбны снег:
заблудзіўся?!.
Справы,
якія здаваліся неадступнымі,
адступіліся...
Вось ты i вольны,—
сказала ўранку душа.
A ўвечары дадала:
i лішні.
Нібы святочная ёлка,
ззяе
вокнамі новы дом:
ці за кожным — радасць?
Зыпаў на досвітку снег:
бязмоўна
спявае наўколле.
Свеціцца
нізкае сонца ў вокны —
i постаці дрэў
блукаюць навобмацак
па пакоі.
Сам-насам з зімою:
вось i настала твая пара,
сутонлівая яліна.
Снег сышоў —
i ўзышла
леташняя трава.
I што мне з вамі рабіць,
шматкі мінулага часу?!.
Цягнецца з коміна
i растае
дым у паднеб'і —
сцежка,
што не варочаецца назад.
Па заінелым трамвайным акне
хтось напісаў:
«Я кахаю».
Усе пазіраюць на свет
праз гэтыя словы.
Над вёскай,
утуленай у зіму,
заззяла першая зорка...
I засталася яна ў душы
такой — неадлучнай ад зоркі.
Не спяшайцеся, кіламетры:
я ж яшчэ не прайшоў
гэты шлях
душой.
На снежным узмежку
калышацца ссохлы быльнёг:
ужо не пужае сцюжа?!.
Адліга.
Вяршаліны дрэў
намацваюць неабсяжнасць.
Падмерзла зямля —
стала суха,
сонца ўзышло —
стала слотна:
жыву — нібыта іду
па раздарожжы сусветаў.
Пачатак вясны —
сустрэча
усіх пораў года.
Хто яшчэ ходзіць у шапках зімовых,
хто — ужо ў летніх,
а хто — наогул без шапак.
Паляць у садзе
леташнюю лістоту.
Дым
лашчыцца да галінаў:
родны?!.
То хмары, то сонца...
I тэта ўсё,
што даюць нябёсы?!.
I гэта ўсё,
што чакаецца ад нябёсаў?!.
Чарнеюць на схіле
палосы i плямы:
аўтапартрэт агню.
Разводдзе.
Быццам чыясьці рудая шапка —
стог сена ў вадзе.
Не бойся, муха-нязграба:
хіба я стану сягоння
цябе чапаць,
калі зіма перажыта?!.
Падмерзла дарога:
нібы нерухомыя лодкі,
на ёй засталіся нашы
учорашнія сляды.
Стаіўся за дрэвам —
i для паловы свету
стаў толькі дрэвам.
Натрапіў у кнізе на захаваны
білет цягніковы:
не ведае ён,
дзе я быў,
не памятае —
куды ездзіў.
Вяртаюцца з выраю птушкі —
зямлі
вяртаюць нябёсы.
Каштан
у набраклых пупышках:
прыгожы
будучай прыгажосцю.
Садзяць бульбу: цяпер
думай сама,
турбуйся сама,
як выбрацца з гэтай сховы.
І табе ахвота
з усімі разам
пабыць на свяце вясны,
пякучая крапіва?!.
Сад атуляюць плотам.
А ён усё роўна
цвіце для ўсіх.
У ранку я выйшаў з дому
i ўвесь дзень ішоў
у кірунку да сонца.
Якім супярэчлівым аказаўся
мой шлях!..
Ці чуеш,
асушаная балацінка:
кнігаўкі прыляцелі?!.
Пачало неўпрыкмет змяркацца —
i неўпрыкмет
аціхла гаворка,
a ціша загаварыла.
Стаяць на балоце
стагі
з аснежанымі вярхамі —
тутэйшыя горы.
Рэчка замерзла.
Мост
здзіўляецца лёду:
адкуль ты ўзяўся?!.
Па непарушным снезе
лёгкі заечы след
i чалавечы —
цяжкі.
Ялінка на сметніку.
Вось i ўвесь Новы год!..
Вось i ўсё наваселле!..
Зімовае сонца.
Імкнуцца ўстаць
са снежнай пасцелі
цені.
Зіхоткая поўня —
акно,
з якога
глядзіць у душу нябыт.
Чакаем таксоўку ўначы:
чарга
пасунулася на адно месца —
i то весялей.
Зімовыя прыцемкі:
снег настае,
растае наваколле.
Вісяць між пупышак
замерзлыя кроплі —
таксама
вясны чакаюць?
Абудзіўся сярод суровых
зімовых палеткаў:
куды пацячэш,
ручай?!.
Які пахмурлівы небакрай!.
Адтуль
вясна надыходзіць.
Чырвоны дом на гары —
уволю
я ў ім нагутарыўся б
з цішынёй.
Бягуць ручаіны
у полі —
звівы
жвавай гаворкі.
Бярэзіна
i без лістоты,
шпакоўня
i без шпака —
пытанні, узнятыя ўгору:
ці не забыўся
пра ix сакавік.
Беляць у садзе вясновым
камлі —
галіны
самі пабеляцца неўзабаве.
Вісіць i не падае
у паветры
зялёны дождж:
ніцыя вербы зазелянелі.
Н е бойся цячы, ручай,
у яры i ў ямы:
рака
цябе не забудзе.
Вясновы самотны вечар.
Гуляе дзяўчынка
у хованкі з маладзіком.
Ля лазні
бярозы ў набраклых пупышках
i дзед-прадавец
з вязкай леташніх венікаў:
не спазніўся?!.
Гром загрымеў —
i адразу
аціхлі ўсе галасы:
нябёсы гавораць!
Першыя кроплі дажджу:
на плітах
азбука кропак.
Ладкуюць гнёзды гракі:
абламанае вецце
зноўку
вяртаецца дрэвам.
Здалечыні,
праз начную імглу
агеньчыкі замігцелі:
адзіны ва ўсім наваколлі дом,
што не спіць,—
бальніца.
Вішня наўскрай дарогі:
спяшайся
першаю расцвісці —
у пчол
абранніцай будзеш.
Кроплі дажджу
пастукаліся ў акно —
ці мо самі нябёсы?!.
Прарэзаліся на градках
стрэлкі цыбулі:
вачам дзівунак.
Ходзіць паважны грак
між квітнеючьіх сліў
па двары —
гаспадар,
што вярнуўся з замежжа.
«Даў Бог —
пражыла цэлы век,
а не ведаю,
у якім баку сэрца...» —
бабулі
ў царкоўным падворку.
Шчыміцца ў плот
цікаўная крапіва:
што тут,
у агародзе?
Вяду вясноваю вуліцаю
з бальніцы маці
сваю старую —
вяду
сваю старасць.
Бэзавы куст заквітнеў —
у доме
парасчыняліся вокны.
Крывенькая яблыня ў полі —
хоча ўцячы
з гэтага месца,
дзе пасадзілі?!.
Цвітуць на бальнічным двары
жоўтыя дзьмухаўцы —
уцеха
вачам чыімсьці.
Селяцца ў коміне хаты
вароны —
зрабіцца
чарнейшымі захацелі?!.
Калючы асот —
але вунь, глядзі:
пчала з ім сябруе.
Дом з каляровымі аканіцамі —
матылькі
разгарнулі крылцы?!.
Мокне на беразе возера
з вудай рыбак —
злоўлены язь
ловіць ротам дажджынкі.
Зона,
I як вы зайшлі,
бярозы,
туды — за калючы дрот?!.
Старыя дамы:
хацеў бы
зайсці ў кожны з ix,
у кожным
пажыць хвіліну.
Сеў матылёк на куст
квяцістага бэзу —
i ўбачылі ўсе адразу,
які фіялетавы бэз,
а матылёк — бялюткі!
Паўзлазілі дзеці на дрэва:
дом,
што дарослымі не заняты.
Ледзьве відаць яго —
a запоўніў
сабою ўсё паднябессе:
жаўрук спявае.
Бульба цвіце.
У рамонкаў
круглыя вочы.
Вадасцёкавая труба —
увага,
што скіравана адразу
у неба
i ўдол.
Бярэзіна ўсохла,
a ў вершаліне
красуе зялёная амяла:
пераможца лёсу?!.
Каля зялёнага дрэва
скульптура з дрэва:
маўклівая спрэчка
пра дасканаласць.
У вёсцы.
Як дзіўна зноўку пачуць
гаворку,
знаёмую з немаўленства,
ад незнаемых людзей.
Ускрай маладога жыта
сінія васількі —
сінія буквіцы
ў кнізе лета.
Сохнуць на плоце збанкі:
штыкеты
займелі галовы?!.
Хаваецца між дамоў
зіхатлівая поўня
цыганка нябёсаў.
Вецер павеяў,
закалыхаўся зялёны чарот —
i ўзнікла
р a з м о в а.
Перасяляемся.
У кватэры
селіцца рэха,
у рэху –
пражыты час.
Усё ў ім галініцца,
усё разнастайваецца,
усё
няспыннае паўтарэнне:
дрэва — ці, можа, само жыццё?!.
Косяць —
але ні для кога:
такі твой лёс,
трава-гараджанка.
Не замінайце,
ветахі-ліхтары:
дзіўлюся на поўню.
Па-над запруджанай вуліцай
лётаюць жвавыя матылькі:
машыны гэтак
не могуць.
У горадзе бор —
ацалелы гурт
упорлівых абаронцаў.
Навеялася да весніц
хваля пяску —
хваля мёртвага часу.
Спахмурнела —
i глыбіня
вярнулася наваколлю.
Канчаецца дзень —
у дрэў
выраслі цені.
Пад плотам
пасохлы дзядоўнік
i дзед-жабрак:
пабрацімы?!.
Шчаслівіцы-вербы:
такая сухмень —
а яны з ракою.
Бяроза каля царквы –
дзве белыя постаці
прыгажосці.
Дождж!.. Дождж!..
I дзе ты быў усё лета?! —
плачуць сады.
Падаюць дзічкі ў траву —
i адтуль цікуюць:
ці хто ix возьме?
Старая таполя
з парэпанаю карою —
цякуць
па ёй ручаінкі часу.
Такая празрыстая далячынь –
відаць
нядаўняе лета.
Зграбаюць жанчыны ў кучу
апалае лісце —
i вось ляжыць перад імі
яно, быццам дзіўны
упаляваны звер.
Марудныя доўгія чэргі —
яны адны
яднаюць усіх сягоння?
Дождж церусіцца —
дым
не бачыць, дзе неба.
Згусціўся туман —
i вокны дамоў
сталі вачамі прасторы.
Якая прагная гліна!..
I з жабрака
сцягвае боты.
На скрынцы для смецця
цярпліва
сядзіць крумкач.
Раніца ўвосень.
На небе туман,
на зямлі слата:
наша надвор'е?
Расклалі ля рынку
цяпельца
i грэюць рукі:
армяне ў Менску.
Ці калі-небудзь
сюды вярнуся?!.
За плынным акном
тасуюцца краявіды.
Снег усцілае зямлю,
на снег
сцелецца жоўта-барвовае лісце:
мастачка-восень.
Пад небам асеннім
калодзежны журавель:
скардзіцца, што не можа
лётаць?!.
Выйшла з аўтобуса
i азіраецца —
ці яе
гэты прыпынак:
старая перасяленка.
Над курганамі туман
ці дым
вогнішчаў старажытных?
Зіма ў лістападзе!.
У скутай рацэ
плаваюць качкі.
Убілася ў берагі
i заўзята
габлюе рачную плынь:
руплівіца-кладка.
У лужыну зазіраюць
познія дзьмухаўцы:
там — сонцы?!.
Вагаецца вецце
асенніх дрэў —
i вагае,
аплёўшы сваімі ценямі,
дом.
Адгарадзіўся ад наваколля
плотам з бярозаў i соснаў
i сам за імі
стаіўся:
лес.
Змяркаецца.
У парку крычаць вароны —
i крыкам намацваюцца,
што яны ёсць.
Такі прыгажун,
а зажураны:
неба не хоча
ужо ўсміхацца табе,
сланечнік?!.
Ветраны ранак.
З дрэў
цярушыцца лісце,
з вачэй
точацца слёзы.
Каменне ў затоцы,
сярод камення
шэрыя качкі:
восеньскі морак.
Лужына.
Захапіла
жоўты кляновы ліст
i зашклілася лёдам:
е й н ы!..
Зрываецца i ў нікуды
ляціць лістота —
дарогу
паказвае мне?!.
Вострыць i вострыць дзюбу
аб камень крумкач:
ну, ляці ўжо,
досыць!..
Тулю да грудзей абярэмак
паленаў скалелых:
i ў нас
будзе нарэшце свята!..
Цягнецца з коміна дым
па-над снежным бязмежжам:
адна
сцежка — i тая ў неба.
Як паніжэлі
платы i вароты!..
Завулак
у снежных гурбах.
Зімовыя прыцемкі.
Да старой
бярэзіны папрырасталі
вароны — скалелыя камякі.
Збягаюць з дарогі
i пад сумёты
хаваюцца жвава:
змоўшчыкі-ручаі.
Чысты чацвер.
У вокны
стукаецца ўвесь дзень
клапатлівае рэха.
Лётае над красавіцкім
голым палеткам
першаю краскаю
матылёк.
Падпіў —
i трымаецца што ёсць сілы
аберуч за бохан хлеба:
стары вясковец.
Чмялінае свята:
зацвіў
куст вербалозавы
у наваколлі.
Пакінуты дом.
Зазірае ў акно
галінка зялёнай вішні:
няўжо нікога?!.
Блукаю па Вільні.
На даўніх мурах
новыя назвы.
Схаваўся ў царкву ад дажджу:
знянацку
зірнулі знаўпроць святыя.
Дзе — старасць,
дзе — маладосць?!.
Зацвілі яблыні сёння.
Збягаюць струмкі з капяжа:
у асфальце
ямачкі-чаравічкі.
І гэта адзенне?!. —
здзіўляецца клён: касцёл
у леташніх рыштаваннях.
Свецяцца свечкі ў траве:
дзьмухаўцы
абступілі сцежку.
Спеў у нябёсах,
нябёсы ў спеве:
жаўрук.
Боязна,
што заўважаць
i што не заўважаць —
таксама...
Суніцы зачырванелі.
Сярод залатых дзьмухаўцоў
адзін серабрысты:
у німбе?!.
Якімі высокімі павырасталі
быльнік i лебяда:
быў бы малым —
схаваўся б!..
Вось ужо й скончыўся лівень!..
A ліст кляновы лісту
перадае ўсё кроплі.
Далёка ісці...
Смакчу
няспелую сліву.
Вецце спусціла
ў замерлы ставок
i сама замерла:
вярбіна ў спёку.
Вуліцу заняло
паважнае шэсце:
ідуць
з пашы каровы.
Убіўся ў самую багну
i ўгору
узняў булаву:
аеравыя ўладанні!..
Хочаш са мной
паблукаць па свеце? —
Да рукава
бадзяк прычапіўся.
Хаваецца дзень.
У кожным
акне па сонцы.
Акрылася жабурэннем —
i неба
схавала ў сабе,
i з ім
схавалася ад паверхні:
затока.
З рынка нясу на руцэ
капусную галаву.
Ці ведаеш ты,
капусная галава,
колькі «зайцоў» каштуеш?
У ржышчы жытнёвым
конік застракатаў:
яшчэ
нешта не зжата?!.
Шэпчуцца:
ці застацца
стаяць у вадзе,
ці выйсці
усё ж на сушу...
Азёрныя чараціны.
Гронкі рабіны
зачырванелі:
ўгару
горнецца позірк.
Блукаю па вуліцах —
незнаёмец:
сонца то з левай рукі,
то з правай.
Снег у чырвоных лапіках:
выйшлі
з ракі чарадою
качкі.
Прыадчыніліся дзверы кавярні –
i зацвілі
у сцюжным паветры
пахі.
Слізка.
Хапаюся за
паветра!..
Шуфлямі ачышчаюць
ходнік ад снегу:
гук
рэжа паветра.
Огo, як ты ўмееш!..
Хапаеш хмызняк —
выкідаеш сечку:
аранжавая машьша.
Што за пажар аблізаў
за ноч
навакольныя дахі?
Адліга.
Чайкі крычаць.
Падамся
на голас — магчыма,
дайду да мора,
магчыма, да акіяна.
Задубянелі:
надзеў на сябе мароз
памытыя апранахі.
Пa геаметрыі дахаў
коціцца яркі шар:
зімовае сонца.
Спаборніцтва спрыту:
ў гармідар
звабілі качак,
ды чаек,
ды галубоў
хлебныя пачастункі.
Які пульхны снег!..
Гуляюць
дзяўчаткі ў снежкі.
Да чырвані ягадаў
i зеляніны лісця дадаў
таксама i снег свой колер:
усё ты маеш цяпер,
куст на Шарлотэнштрасэ.
За ноч перамог
усе воблакі, а цяпер
трэба з нябёсаў самому знікаць:
ясны месяц.
Размокла:
перадрукоўвае дождж
нанова газету.
У тым акне —
злева направа,
у гэтым — справа налева:
мкнуцца
гурмою аблокі —
i ўсе на ўсход.
Ля кірхі святога Міколы
спыніўся на момант
між голым дрэвам
i надмагіллем
з гатычнымі літарамі.
Адвячорак.
Сцяжынай дайшоў да ракі:
ні моста, ні кладкі.
Далей магчыма
ісці адно толькі
вадою ці — па вадзе.
Адліга.
Мяшаецца, што было,
што будзе.
Танцуе свой танец
i ў невымернасць
уцягвае свет
завея.
Падаюць кроплі з дрэва:
снег —
сіта.
Выпхнуў на ўскрай затокі
качак i лебедзяў ціхамоўчкі
нелітасцівы лёд.
Канчаецца студзень.
Паволі
мяняюцца месцамі
дзень i ноч.
Хоць шый з гэтых латак
апратхі!..—
ускуранелі
кляныя лісты: зіма.
Лёд на рацэ.
Падаецца
бераг да берага
у адведкі.
Здаволіўся.
Пазірае,
з кім падзяліцца піцай:
румянашчокі хлопчык
на Лімэрштрасэ.
Частка — пад лёдам,
частка — над лёдам:
палонны
чарот.
А летам тут любата!..
Пад паветкай
лаўкі — прытулак пусткі.
Адліга.
Вада
разводзіцца з снегам.
Вагаюцца цені ля вогнішча —
вырашаюць,
што лепей:
згарэць ці застацца?
У адной руцэ цяжка,
ну а дзвюма няёмка:
нясе ў калысцы-кашы
маленькая мама
дзіцёнка.
Начныя завулкі.
У гуку
пытаецца водгук:
«Хто тут?!.»
Выпаў у снег аловак:
цяпер
пішыцеся, вершы, самі!..
Ляцяць угору цукеркі.
У маляваных масках
блазнуе
i цешыцца з блазнавання
гановерскі карнавал.
Нагледзеліся на людзей?!.
Ca слупа
здзіраюцца здаўненыя афішы.
«Цяпер i памерці не страшна»,—
гаворка
у новым тысячагоддзі.
Кратаю важкую клямку
зачыненай кірхі.
A звоніць!..
Адна адной падавалі
прысягі, што будуць
трымацца дарэшты разам?!.
Цагліны
старой камяніцы.
Прачнуўся ўначы.
Стукацяць
настойліва ўдалечыні
цягніковыя колы.
Зважыў
i шчодрай рукою яблык
дадаў звыш вагі:
гаспадарскія жэсты.
Крама адзення.
Зайшоў,
зазірнуў у люстэрка,
выйшаў:
на сёння досыць.
Вечар.
Ад на за адною міма
праносяцца аўтамашыны —
доказы ў нейкай спрэчцы.
«Ці ў гэты бок дзьму?..» —
ў чарацінаў
пытаецца вецер.
Ківаюць: у гэты... у гэты...
Далека зайшлося.
Не хопіць
ужо, каб вярнуцца дадому,
дня.
Крэсліць на паваротках
крэйдай свае адзнакі
разносчык рэкламы:
сабе на памяць.
Паклалася ў рад
i — ў радасць:
чырвоная чарапіца.
«Ну а далей што?..» —
ў сяброўкі
дапытваецца сяброўка.
Дзявочыя таямніцы.
Вось так
i вось так!..— павучае
матуля дзіцёнка.
Аб лаўку вагона
стукаецца пярсцёнак.
У куксінах:
i калi
вы ўжо навучыцеся, як трэба
расці, гарадскія дрэвы?!.
Пацягне раз ён,
раз яна...
Дзеляцца між сабою
хлапец i дзяўчына
адной цыгарэтаю —
бы пацалункам.
Над дахам — маладзічок,
над дзвярыма — падкова:
бліскучая рыфма!
Гляне ў акно i зноў
схіліцца над чыімсьці
адзеннем кравец:
атэлье перашыву.
Снег i трава:
то яна наверсе,
то ён.
Высокія вокны:
адны
свецяцца самі,
другія –
маладзіком.
Змешваюцца з людскою
гамонкай
вароніны галасы:
гановерскае разнамоўе.
Цягнецца дым.
Труба
вядзе перамовы з хмарай.
Ходзіць штодня
тою самай дарогаю
i ўсё адно
нешта знаходзіць:
венік.
Жмурнее.
Далечыня
ўкладае сябе
ў сарцавіну рэчаў.
Накрапвае дождж.
У вежаў
спічастыя шапкі.
Так, так,— стукацяць
па бруку абцасікі.
Азірнуцца?
Прадвесніцца.
Дрэвы
ўслухоўваюцца ў вестку,
пні — ў немату.
Употай зірнуў на мяне
i тут жа
схаваўся за хмарамі:
дзённы месяц.
Ледзь ад зямлі —
a ўжо
адужвае леташкюю лістоту:
трава.
І трохі пагрэўся,
i трохі замёрз:
гараджанін
на першым сонцы.
«I што за пачвара?!.» —
крычаць
узбураныя вароны:
знікае
за дрэвамі верталёт.
Які іерогліф!..
Уклала ў яго вярбіна
свой жыццяпіс.
Крапае дожджык.
Ля плота мокне
леташняя трава.
«Бывай!..
Я вяртаюся ў горад»,—
сцежка
развітваецца з ракой.
Сонца ўзыходзіць.
Акно з акном
дзеліцца адлюстраваннем.
Стаілася ў зацені дома —
відаць,
чакае змяркання:
шэрань.
То снег,
то імжа,
то яснота —
адну за адною абноўкі
прымервае краявід.
Бэз у зялёных пупышках:
падрыхтаваў
вясне падарункі.
Спрачаецца з хваляю хваля:
цярпліва
ix выслухоўвае глыбіня.
Сонца ўздымаецца.
Цэлы дзень
будзе вучыць вас бачыць,
сляпыя пупышкі.
Сарваўся з таполі i зноў
вымкнуў угору:
грак
на паветраных горках.
На чорным — зялёнае,
на зялёным — зноў чорнае:
абвяргае паверхню крот.
Стукаецца нецярпліва
ў нязрушную брукаванку
дождж красавіцкі:
кліча
траву на спатканне?!.
Вясна на дварэ!..
У бульбы
цікаўныя вочкі.
Зрываюцца з вецця
ў рачную плынь
важкія кроплі:
паспелі?!.
Пагодлівы вечар.
Стралою
імчыцца матацыкліст —
узрушвае вецер.
Кракае качка:
збягае
па стромкіх прыступках
голас.
Нямое загаварыла!..—
Зазелянеў
рунню палетак.
Мые акно гаспадыня.
Дождж
насоўваецца —
каб пасобіць?!.
Пайсці па чырвоным бруку
альбо па чорным?..
Пайшоў па абодвух:
дождж.
Вясёлка над горадам!..—
Зрок,
што бачыць усё
шчасліва.
І ў полі аб'явішся, крот,
i ў садзе:
цікава,
што на т ы м свеце?!.
То холад, то цеплыня.
Вароны — i тыя
гутараць пра надвор'е.
На шыбіне дажджавыя
кроплі— акенцы
бястварай увагі.
Лопаецца на каштане
пупышка:
ого як няпроста
вылузвацца з абалонак!..
Ведаю, ліст.
Ну, перагортвай!..—
чытае вецер
у скверы з дзяўчынай
кнігу.
Тут ён, дол, тут!..—
абвяшчаюць кроплі
наступніцам навіну.
На ганку Марткірхі сынку
завязвае мама,
укленчыўшы, чаравічак.
Нядзеля ў траўні.
Прыхінулася да вушака
i глядзіць
прадаўшчьіца марозіва
на аблокі.
Вышэй i вышэй —
i калі ўжо будзе
відаць, навошта расці,
таполя?!.
Чмель адлятае.
«Ужо?!.» —
уздрыгвае кветка.
Еду на ровары
у невядомасць —
мінаю
квітнеючы рай.
Хто парушае
яе ціхамірную плынь?!.—
рака
абураецца вадаспадам.
Старая чыгунка.
Па рэйках
соўгаюцца мурашы.
Схіліў набок галаву
i дзівіцца на казюрку:
хіба яна варта тваёй увагі,
чырванагруды певень?!.
Чакаецца дождж?..
Няспешна
ідзе ўзбярэжжам ракі
пажылая пара:
у дол
упіраюцца парасоны.
Кірха-руіна:
гром
гутарыць з камянямі.
Бліскае.
У трапяткіх
трэшчынах вокны.
Цокаюць звонка
падковы па бруку:
на годных конях
годна сядзяць i ловяць
усеагульную ўвагу
гановерскія паліцыянты.
Узяў i аддаў:
заняты
сапраўднаю справаю
экскаватар.
Цяпер мы амаль аднагодкі!..
Стаў на калені —
гуляю з дзіцем.
З важкай аздобай
ідзе паўз пляц
паважная гаспадыня —
са звязкай ключоў
на шыі.
Скончыўся дождж.
Цякуць
адкінутыя адлюстраванні.
І сонца ўзышло,
a ўсё роўна свеціш,
неслух-маладзічок.
У Залатым завулку
даносяцца з кірхі
гукі аргану:
ix галубы ўхваляюць,
шпакі пераймаюць,
a вераб'і выказваюць наконт ix
крытычныя меркаванні.
П'е піва,
чытае газету:
на ганку
сядзіць гаспадар.
Заслужаны адвячорак.
Дзве маладзіцы на развітанне
дораць адна адной
пацалунак:
у звечарэлым сонцы
свецяцца вусны.
На камень каля стаўка
прымасціўся крумкач:
слухае жабіны песнаспевы.
Не будзеш хваліцца цяпер,
хмарнеча,
што ты — нябёсы.
Раптоўны вецер.
Лодка ў рацэ:
палова — ў адлюстраванні,
палова — ў люстэрку самім.
«Хай толькі падступяцца!..»
Грозяцца хвалям
з берага важкія камяні —
антыхвалі.
Паспела —
й займела душу?
Ў жоўтай грушы
гаспадаруе аса.
Брама на могілках.
Колькі
людзей упусціла!..
Выпусціла колькі?!.
Сціраецца горад:
у абяцанне
ўкладаецца далечыня.
Цяціва напялася,
З мноства імгненняў
вылучы зараз адно i злучы
з мэтай,
бясхібна абранай,
гановерскі лучнік!
Ідзе, зазірае ў вітрыны
i ловіць
свае адлюстроўванні:
прыгажуня?!.
Яблык упаў.
Шукае
галіна ранейшую раўнавагу.
Сонца зайшло,
а камень
дыхае цеплынёю:
удзячная памяць.
Ветраны дзень.
Атуляе
цішай намоленаю
Маркткірха.
Па-над чырвоным дахам
узнесла ўрачыста рабіна
чырвоныя гронкі:
восень.
Сонца скупее.
I тут, i там
агінаю цені.
Ноч i чыгунка:
жалеза
грукае аб жалеза.
He выпусці!..
Над слатою
вецер нясе маляўнічы
кляновы ліст.
Дыхнула першаю сцюжаю:
кожны
ліст сам.
Вітаюцца між сабою
праз шкло вітрыны
знаёмыя гаспадыні:
уголас,
ды безгалоса.
Дубовая бочка.
Пабачыць —
i то прыемна.
Трохі раней ці пазней —
сцярушыць
i з клёну, i з ліпы
лісты лістапад.
Нізкае сонца.
Зямлю
засяляюць цені.
Вуліцы з бежанцамі:
шукаюць
лісты прытулку.
Імглою вачэй
узіраецца праз акуляры
ў імглу адвячорка:
бабуля.
Быльнік у шэрані:
у навіну
гэтакая аздоба?!.
Свae лісты разгубіў,
затое
займеў кляновы:
ці вартая мена?
Вартая, хмыз!..
Блукаю сцямнелымі вуліцамі.
З вітрын
глядзяць узорныя людзі.
Вяршаліны пакруціла,
a лісце не падмяла —
не яе работа:
віхура.
Свеціцца пустатою
кавярня ў імгле:
зайду,
парадую гаспадыню.
Лісты — у апёках:
з марозам змагаецца
крапіва.
Вяду з сабой
мглісты месяц.
У згадках
колішнія паэты.
Рана змяркаецца.
Ca старою
бярэзінаю сарока
дзеліцца нейкаю навіной.
Звон зазваніў:
прастора
займела цэнтр.
«Цяпер i падужацца можам!..»
На вецер скінуў
аздобу сваю
дзьмухавец.
Спякота.
Хаваецца цень
у дрэва.
Пачакай, не знікай,
белая аблачынка;
мы зноў
сустрэцца не зможам.
Круціць на рынку
катрынку васпан:
разглядаюць
наўколле гукі.
Галоўнае — не выстаўляцца!..
Між шпал
разлапушыўся трыпутнік.
Апоўдні.
Высокімі галасамі
выкрыкваюцца на рынку
кошты спаржы.
Пад каланадай нязграбна
дзяцюк прымярае шапку з
блішчастай кукардай.
«Пасуе»,—
ківае крамнік.
Павеяла прахалодаю:
шле
рака прывітанне.
Коціцца i бразгоча
па бруку бляшанка:
вясткуе буру?!.
Парожнія сумкі:
шпарка
едзе на ровары
паштавік.
Нават старая сасна
падала свой голас:
музыка-дзяцел.
Узняў ганарліва
свае шышакі:
глядзіце —
i ён з ураджаем!..
Лопух.
Глянула —
i ca мною
схавалася ад мяне
яшчарка ў схову.
Бязлюдны хутар,
Наставілі вушкі
за шклом вітрыны
файныя кубачкі:
мо хто возьме?!.
У двух абдымаем
вячысты дуб,
трэцяга не хапае:
каго паклікаць?!.
Сонца зірнула —
i ў скрынцы
вулічнага прадаўца
зазалацелі пярсцёнкі.
Дождж:
возера
ў акупунктуры.
Бліскае.
Едзе гром
па вогненных рэйках.
Перамаўляюцца цераз дарогу
дзве маладзіцы:
машыны
з размовы выхопліваюць кавалкі.
Дажджыцца.
У каласах
зярняты — слязіны.
Давай паплывем!..
Рака
падмывае бераг.
Сонца заходзіць.
Куды-куды
над зжатым палеткам
спяшаешся, матылёк?!.
Куча пяску:
расце
углыб i ўгару паверхня.
«А вось яшчэ што!..»
Нанова
ўсчынае размову
асенні дождж.
Возера.
У адлюстраванне
падае ліст.
«Дзе мае плёны?!.»
Точыцца скрозь
у шчыліны восень.
Ну хоць бы хто зачапіў!..
Ля сцежкі
шыпшына ў шыпшынінах
пераспелых.
Дол у жалезе,
у срэбры трава:
навіна
ўсялілася ў наваколле.
Дзе яны, ўсклікі?!.
Ляцяць
над небам сцямнелым
гyci.
Хапаецца за каменне
бурлівы ручай:
няўжо
я ўжо дабег да мора?!.
Лісцё ападае.
Лес
падаецца ў вырай.
Кідаю ў кантэйнеры
слоікі i бутэлькі:
то белы дасць звон,
то зялёны...
Цямнее:
пара
запальваць ліхтары.
Цяжчэе:
пара ўсміхацца.
Нехта павінен прыйсці?!.
За ноч
аздобіла сцежку шэрань.
Махае за плотам
лістотаю бэз:
адчапіся, сцюжа!..
Ну хто яшчэ здолее так?!.
Па вадзе
бяжыць i сабой ганарыцца
качка.
Куды вы?!.
Плывуць аблачыны:
над голым гаем
бухматыя шаты.
Выпхнуліся на сушу
i ў сон
уклаліся ніцма:
лодкі.
У снежным бязмежжы:
прагалы —
людзі.
Шчэміцца ўслед за мною
у кірху кляновы ліст:
на вуліцы нецікава.
Сцежкі расслізгваюцца:
ідзе
зіма ў адпачынак.
Кропка i штрых:
іглічка
трымае кроплю.
I гэта не тое,
i тое не гэта:
з вядра
выкідвае смецце варона.
З дахаў пазвешваліся ледзяшы:
трохі яшчэ —
i дацягнецеся да долу.
І першы промень табе,
i апошні:
мясцовая кірха.
І гэта работа!..
Цалюткі дзень
стаіць манекен каля крамы:
ў кішэнях рукі.
Спазняешся?!.
Без дарогі
спяшаецца некуды
еташні ліст.
Ходзіць i працінае
сваёю дзідай
шматкі каляровыя i бляшанкі:
смяцяр-ваяр.
Зацвіў —
i зрабіўся
усім знаёмы:
бэзавы куст.
Між высветленых вітрын
дзве негрыцянкі ўзнёсла
нясуць сваю прыгажосць.
Імклівыя уверцюры!..
Па мосце
праносяцца цягнікі.
Дождж усчынаецца.
Гладзіць матуля
дзіцёнка па галаве.
Дорыцца гэтаму i таму
сонечны зайчык:
дзяўчаткі
на школьным ганку.
Людна.
Прымерваю на сабе
шматлікія постаці i абліччы.
Піша нястомна
ссохлая чараціна
ў паветры свае пісьмёны:
зялёным у павучанне?!.
Які маляўнічы водгук!..
Сасна
на ўзбураным узбярэжжы.
Лёткія ластаўкі:
з гукам гук
звязваецца ў ізаглосы.
Вяселле ў завулку.
У грыву каню
ўплятаюць дзяўчаты стужку.
«Так доўга цябе не было!..
Сцяблінка
выжальваецца лістку.
Парушаны мур.
Упарта
трымаюцца камяні
за даўнюю веліч.
Полымем,
дымам
i попелам,
як i раней,
яднаюцца дуб i бяроза.
Дома.
Бліскучае шво!..
Зіхаціць
у хмарах маланка.
Таксама ў аздобу?!
Над навагодняй
ялінаю свеціцца
маладзік.
Недзе чакае:
шукаю
у горадзе верш.
Туман:
у наўколля
кружыцца галава.
Жабрачкай ля сцежкі
чапляецца за рукаў:
«Што маю — вазьмі!..» —
Шыпшына.
Вецер:
былінка
горнецца да былінкі,
а тая — ад.
Шкло запацела:
далонню
адтульваю далечыню.
Туманныя прыцемкі.
Ліхтары
ўглядаюцца ў твар гаворцы.
Хопіць на ўсіх:
імжа —
дотык, рассеяны ў наваколлі.
Бягуць i вітаюцца:
«Grüezi!..» —
жанчыны
з ліхтарыкамі ў галавах.
Найноўшыя адвячоркі.
У снезе даліна,
у пацерках арабіна:
свята
адна адной.
Вузкі завулак —
ледзь размінуцца:
насустрач
сляпы манах.
Схавалася сонца:
хмара
займела скарб.
Рыфмы i рытм:
ручай
гутарыць з камянямі.
З кім пазнаёміўся —
пазнаю
ў сустрэчных то Ганну,
то Эвэліну.
Згасае за небакраем
чырвоны пажар:
наваколле
у попеле — ў змроку.
Што дзе было?
Дзіўлюся
заплюшчанымі вачамі
ў мінулы дзень.
Махае хаціна
хусцінаю дыму:
дома?!.
У хвалях яліна:
перадае
галіна галіне вецер.
Іду невядомай сцяжынай
за невядомай жанчынай:
некуды —
а прывядзе.
Прабегла па вецці
белая бліскавіца
i засталася:
раптоўны снег.
Завея:
на левы бок
выварочваецца прастора.
Снежнае неба:
ляціць аднекуль
некуды чорнай
адтулінаю крумкач.
У руху i ў постацях:
завіруха
збірае наўколле.
Зляпіліся i грамадою
глядзяць на дарогу
людзі са снегу:
што будзе?
Звоніць упоцемках звон:
куюцца
з імгненняў гукі.
Разуўся — i босы
ідзе па снезе:
зімовы дождж.
«I што мне рабіць з ім,
з дарункам гэтым?!.»
Трымае яліна
на кожнай галіне
па булцы снегу.
Скідаю пальчаткі:
цалуе
рукі мароз.
Усе тут былі:
маўчанне
гутарыць з пусткай.
Вакзальны ганак.
Нячутна прыйшлі
i пайшлі бясследна:
цені на снезе.
Выходжу з дзвярэй —
завіруха
хапае ў абдымкі:
рада?!.
Нападала снегу.
Дрэва
пытаецца ў дрэва:
«Хто ты?!.»
Што гэта робіцца?!.
З глыбіні
дзівяцца рыбы:
цяпельца
расклаў на лёдзе рыбак.
Круціцца ў полі спіраль:
завіруха
уцягвае свет у бездань.
Пярсцёнкі злучаюцца ў ланцужкі:
ручай
бяжыць i гамоніць.
Спевы ўначы:
блукае
ля кірхі вецер.
I як ты тут апынуўся?!.
Па снежнай гурбе
блукае кляновы ліст.
Схаваў галаву ў азярыну –
не хочаш слухаць,
што кажа табе крумкач
з галіны голага дрэва:
лебедзь.
Манета на ходніку:
драбяза,
а выпадак у дарунак.
Нліна ў слязінах:
дарэмна
падаеш, снег?
Кідаюцца снежкі:
усім цікава —
унуку,
бабулі
i ручаю.
I поцемкі, i святло,
i нешта
яшчэ: атуляе
зямлю адліга.
За ноч авалодаў
усёю акругаю:
снег —
прыгожая перамога.
Што сніцца вам —
сонца?
Дровы
паклаліся ў шталагі:
грэю позірк.
Завея.
Глядзіць у вірлівы змрок
i мне махае рукою
акно манастырскае:
сястра Ганна.
I прыляцелі, i селі
на лапках яліны
першыя прыцемкі —
птушкі ночы.
Нешта не так?!.
Адліга
перамалёўвае краявід.
Накропвае дождж:
з парасонам
вітаецца парасон.
І вабяць, i мігацяць
агні
на тым баку возера:
у нерухомым
палёце ноч.
Схаваў галаву ў капуцын,
a далоні
падставіў дажджынам:
манах, прадвесне.
Прабегла залева.
Слядамі
перадрукоўваю брук.
Свеціцца свечка —
просіць,
каб адступіліся ліхтары:
уваходжу
у велікодную ноч.
Так доўга ляцела —
i прыляцела!..
Скача
ля шышкі хваёвае верабейка —
тлумачыць,
што тут i як.
Заварушыліся валуны?! —
Да першай
травы прыпалі
баран i авечкі.
Піша вясна ў паветры
гучныя гукасловы:
на плітах
вароніны кляксы.
Што там, за плотам?..
Лічаць
мяне то штыкеціны, то прагалы.
Узняў галаву з-пад крыла
i абурыўся лебедзь:
неспадзяванкай
маю сябе,
небяспекаю маю.
Суцэльнае вуха:
слухае пень,
што кажа сарока.
У гэтулькі нітак!..
Сшывае
зямлю i нябёсы дождж.
І срэбраны злітак,
i залаты:
азярына
ў алхіміі адвячорку.
Святa ў двары!..
Цалую
чмялём i пчалою вішню,
што першаю зацвіла.
Тварам да сонца
іду ад сонца;
што хочаш,
тое i думай, цень!..
Стала ў дзвярах
i чакае,
каму яна дасць дарогу:
спадарыня кнайпы.
У залатых каронах
прынцы прыйшлі
i казку
з сабою прынеслі:
пагорак у дзьмухаўцах.
Дождж даганяе,
дзяўчына ўцякае:
хто першы
адолее вуліцу?!.
Разважае
ў тры розумы светлафор.
На шыях званкі:
складаюць
сімфонію лугу козы.
Вось дзе яна!..
З крапівою
вітаюся —
рукі купаю
ў зялёным агні.
Косы да пояса:
гожым рухам
дзяўчына ўзмахвае галавой.
Грукае гром —
у прадчассе
перакшталцоўвае час.
Miж кляштарам і цвінтаром
хусцінкай
паслаўся туман
i знікаць не знікае:
блакітныя незабудкі.
Сонца заходзіць:
у двое вачэй
узіраюся ў трэцяе вока.
Чыстае неба.
Паміж гарамі
нацягвае шнур самалёт —
каб сушыць аблокі?
Узнікла i знікла:
тлумачыць
маланку гром.
Рака разлілася:
плыве
шызая качка сцежкай.
Чытайце навіны!..
Бяжыць
бязлюднаю вуліцай
вецер з газетай.
Узняўся —
гляджу з узгорку
на яблыню ў квецені
i на кагосьці,
хто мною быў.
«Хтo злева,
хто справа,
а я ў самым цэнтры»,—
сцвярджае
трэшчына на сцяне.
Глядзяць у начное
акно ліхтары:
i колькі
вас у мяне ўсіх, цені?!.
Я ўгору,
яна з гары,
усмешка — сустрэчаю:
незнаёмка.
Воплескі:
узлятаюць
лебедзі з азярыны.
Дужыя коні!..
Карэта
коціцца вуліцай —
з даўніны.
«І што вы хаваеце ад мяне?!.»
лапушыны
выпытвае дождж.
Не ўмею гэтак сабой,
але ўмею імі:
дразды
высвістваюць ноты.
Што там?
Нічога.
А не адводжу
ад звечарэлага неба
позірк.
Апранута ў выбух —
з узгорку ляціць
груша расквечаная
ў бязмежжа.
Гром адмыкае радовішчы:
у краявід
разгортваецца навальніца.
Сабе ад сябе?!.
Чырванее
ў руках у манашкі
цюльпан.
І зверху вада,
i знізу вада:
пахавалі
галовы качкі.
Ловіш навіны?
Слімак
выставіў рожкі.
Вецце — грымоты,
камель — маланка:
сасна
спрачаецца з навальніцай.
Пазвешваліся цераз плот
ліловыя гронкі:
хочаш
са мной пазнаёміцца,
бэз?!.
Вагаецца воблікамі —
вядзе
возера з воблакамі
размову.
Цёмныя вулачкі.
Зазірае
у шчыліну неба ветах —
дапытлівы вартаўнік.
Той з дымам,
а той з агнём:
каля плота
з даўгманымі цыбукамі
натоўпяцца дзьмухаўцы.
Босай нагою ручай
кранае жанчына:
лета.
Скокнула з кладкі жабоцька:
дадому
дае дарогу.
Чакаю i чую:
над галавою
грукоча то гром, то цягнік.
Пад мостам.
«Амерыцы кранты!..» —
два мінчукі
даводзяць адзін аднаму
каля ганку крамы.
Свая гаворка.
«Баба ці дзед?!.» —
з дзьмухаўца
здзьмухвае вецер пушынкі.
Хваля да хвалі:
арэ
возера вецер.
Глыбокае рэчышча.
Карані
кранаюць за рукі:
«Хто ты?!.»
I не хацеў бы, a вабіць:
нашто
я табе здаўся,
яма?!.
Сонца заходзіць:
жарыны —
сосны.
Людзі — сустрэчы.
Перажываю
нейчыя жыцці:
хвіліна — i досыць.
Такую карціну —
i не заўважыць?!.
Дарожны рабочы
малюе чырвоную паласу.
Сонца заходзіць:
выходзяць
навобмацак з лесу цені –
нейчыя павадыры.
Вымкнулі з позірку
i памкнулі
дзве каляіны:
сустрэнуцца — знікнуць
Раніца.
Гракае грак —
сшывае
час i прастору
суровай ніткай.
Схіліўся над вежаю —
выклікае
са сховішчаў здані:
срабрысты месяц.
Які пацалунак!..
З гладышкі
жанчына п'е сырадой.
Пазнала здалёк:
у завулку
бярэзіна —
усюды-вестка.
Ці ёсць хто тут?!.
Затрапятала
полымем свечка
i рэхам
азвалася ціша:
апліца ў гарах.
Верасень.
Свецяць з лістоты
ліхтарыкі —
жалуды.
Усё тое самае?..
Наваколле
ператлумачвае дождж.
З лета — у восень:
плыве
над голаю пожняю
павуцінка.
«Нашая хата
намі багата»:
паабтулялі
апенькі пень.
«Я лішні?!.» —
у наваколля
пытаецца дзьмухавец.
Халоднае сонца.
Нешта шукае,
а што — не ўспомніць:
блукае
у полі дождж.
Хоць нехаця, а абдымае
агонь галіны:
у пустцы імжа,
у імжы цяпельца.
I заржавеў,
a ўсё роўна
трымае ранейшае перакананне:
ланцуг.
I тут вяршыня,
i тут!..
З гары
коціцца камень.
Цямнее:
кудысьці
знікаюць хаты,
адкульсці
глядзіць зіма.
Што мае — хавае:
плыве
над горадам хмара.
Набрала i да грудзей
прытуляе: рада
дзяўчыка
i булкі рады.
Голае поле.
Таполя
у згашаных бліскавіцах.
Апошні — i лішні:
пад плотам
стуліўся снег.
То выгляне з-за сасны,
то з-за голага голля:
усюды ты дома,
маладзічок.
Зялёнае дзіва:
скубе
траву гусянятка.
І звоняць званы,
i грукаюць перуны:
маланка
пайшла сустракаць Вялікдзень.
Сюды i адсюль:
на плынь
паклалася кладка—
збірае мыту?!.
Пралескі цвітуць.
У капліцы
адчынены дзверы.
Тут усё добра?!.—
З пупышак
бярозавых выглядаюць
у свет лісты.
Запальвае свечку ад свечкі
сястра Тэрэза
i мне падае:
трымаю
малітву агню.
Лопае крыллем
i ручаінай
ляціць нейкі птах:
ах, сама ручаіна.
Бязлюдны прыпынак.
Ківае
галінкай зялёнай вішня.
Рог затрубіў у гарах —
лагчына
ўздымае голаў.
Тут дуб,
там бярэзіна:
пераходзіць
вясна памежжа.
Кураць напару:
хапае дым
з вуснаў дзяўчыны вецер.
Выглянула з-за хмараў —
i набыло
мэту наўколле:
да сонца з сонцам!..
«На табе!..» —
Падаюць
адна адной рукі бабулі:
не бачыліся сто гадоў.
У слёзах:
усыпалі дол
яблыневыя пялёсткі.
Ступіў на той бок,
а на гэтым спыніўся:
над ручаінай —
масток.
Справа ружовы бэз,
злева белы...
«Каторы бліжэйшы?» —
пытаецца прыгажосць.
Спачатку насустрач,
а потым разам!..
Хапае
фантан у абдымкі дождж.
Хаваецца дрэва за дрэвам
i за сцяною сцяна:
гуляе
у хованкі краявід.
Хто першы?!.
Над сцежкай
напнулася павуціна.
Варушыцца куст:
усяліўся
у постаць вецер.
Хваля на хвалях:
плыве
качка ў сутонне,
ў світанак — лебедзь.
Кінула недапалак
на брук дзяўчына
i затаптала абцасам:
так яму й трэба,
аматару пацалункаў!..
Ен праганяе,
яна спыняе:
о ружа, о дождж!..
Думкі — аблокі:
гapa
ўглядаецца ў заўтра.
І галавой, i хвастом
матляе
на пасвішчы конь: тагo,
хто бачыць яго,
вітае?!.
Дык тут цэлы свет!..—
Уздымае
з-за агароджы сляпой ліхтарык
асот.
Бяжыць — а на месцы:
яліны
удумваюцца ў ручай.
Аблокі i сонца:
з рамонкам
знаёміцца матылёк.
Бязлюдны паўстанак.
Ba ўсе бакі
разгортваецца бязмежжа.
Стала на пень
i тое, што прамаўляла
учора людзям,
цяпер прамаўляе ялінам:
Урсула Урст.
З хлебам у дзюбе:
схапіла i паляцела
абы-куды чайка.
Гармідар ззаду.
Лічыць дажджыны трава,
а сквар
злізвае: ліпень.
Даткнулася ценем
i адышла
далей датыкацца:
дзяўчына.
Што там, за імі?
У дрэў
прывідныя абліччы.
Выспалася?!.
Паўстае
з возера выспа.
На рынку:
паказвае год
людзям свае малюнкі.
Зірнула,
ўсміхнулася,
пацалавала
дзяўчына люстэрка:
свята,
якое заўжды з сабой.
Белыя караблі —
заплылі
у мора блакіту аблокі:
мо з мэтаю?!.
Мо без мэты?!.
Завулак у пнях,
на пні
паклалася ежа:
ў пільцоў
абедзенны перапынак.
Апосталы глыбіні —
выходзяць
з возера валуны:
дзе дно — там плытка?!.
І сонца, i дождж:
святкуе
трава сустрэчу.
Дзе захад?
Дзе ўсход?
Абдымае
вятрак прастору.
Хто яны мне?!.
Знікае
паволі аўтобус:
у тварах вокны.
Каб падымацца і апускацца:
ў нахіл
нейчымі целамі
ўклаліся пліты —
маім таксама.
Застракатала сарока;
збірае
гукі туман.
Падае шышка з хваіны;
наставіў
далоні дол.
Ліпеньскі сквар.
Да ног
лашчыцца возера:
«Я з табою!..»
Дзядоўнік зацвіў:
займелі
чмялі амбасаду.
І ў кожным
я нешта забыў?!.
Збіраю
ў сустрэчу абліччы.
Спярша запярэчыць,
тады захопіць
i адпусціць не захоча:
ажынавы куст.
«Хочаш напіцца?!.—
Гуляе
хваля з галубкаю,—
Вось я, пі!..»
Тралейбус спыняецца.
Саступаюць
людзі ў імглу:
я з імі.
То скіне з нагі чаравічак,
то зноў абуе...
Пад каланадай
глядзіць у вочы
выпадку незнаёмка.
Счэрпваю з кветак
кепкай расу:
Рарон —
слёзныя сувеніры.
Зайшоў за вароты
i з-за варотаў вярнуўся:
быццам кагосьці, з сабою
прывёў сябе.
Гамонка змывае гамонку:
там вуліца,
тут ручай.
«Вось я!..» —
Ўвабралася ў радасць
i ўсім
дорыць яе рабіна.
У горадзе мур:
з адтулін
цэліцца даўніна.
Быццам нічога не здарылася –
між сабою
гутараць местачкоўцы:
а я
заблудзіўся!..
Нешта заўважылі?!.
Над ручаінай
лётаюць жвава стракозы —
з біноклямі ў галавах.
Даткнулася:
мыю твар
світальнаю павуцінай.
У сінім:
абсягі
займае далечыня.
Варта за вартаю:
прапускакщь
у горад ручай
валуны.
Пасоўваецца ўзбярэжжам
сямейная пара,
сабака наперадзе:
дырыгуе?!,
Сонца хаваецца.
Да акна
паварочваецца сланечнік.
Жвавяцца за драцяной
агароджаю птушкі
у маляўнічых уборах,
а — апускаю вочы.
Паспеў —
у свабоду
зрываецца з клёна ліст.
Бязмежжа згусцілася:
карабель
гудкамі абмацвае наваколле.
Грэецца ў бабіным леце:
босы
на камені след.
Зайду —
апрануся ў стагоддзі:
чакае
ля вежы дзень.
І ты сярод ix!..
У затоцы
плавае сярод качак
i лебедзяў жоўты
кляновы ліст.
Сонца хаваецца.
У людзей
прыгожыя твары.
Ад сёння нічога не застанецца?!.
Мяце
ходнік прад кнайпаю
гаспадыня.
Трава на асфальце.
Пакуль стане сенам,
яе не стане:
авечкі, праўда?!.
Аўтадафэ.
На ўзгорак
выйшлі бяроза i клён:
гладзіце!..
Быў бы дзіком —
займеў бы
спажытак: па жалудах
бадзяецца вецер.
Займелі вагу:
ў павуціну
уклаліся кроплі.
«Дзе той капуцын, якога
я некалі бачыла тут?..» —
Зазірае
мне ў твар старая.
У гутарцы:
то з таго,
то з гэтага дрэва злятае
барваны ліст.
Словы згарнуліся ў немату –
у раллю
уклалася лета.
Знасіліся чаравікі:
рады,
што вызваляюцца ад мяне?!.
Паклаўся на пень
залацісты ліст:
нешта
намерваецца папытацца?!.
З'еў цені,
з'ядае твары:
туман
на вуліцах i ў завулках.
У чорным, з пазнакаю белай —
углыбіню
нырае i зноў вынырае:
качка-манашка.
Падняў з зямлі ліст
залаты: перайду
з ім вуліцы i завулкі.
Скасілася кукуруза:
спрабуюць
вырвацца з поля
абураныя камлюкі.
Вера,
надзея,
любоў —
праз туман
прабілася сонца.
Сцежка спынілася:
дол
услала лістота.
Начныя завулкі.
Знаходзяць
цень ад мяне ліхтары:
«Дык вось ён!..»
Гатовы да абароны?!.
Дровы
чакаюць зіму.
Пара дэвальвацыі:
залатоўкі
шпурляе бярэзіна,
клён — рублі.
Усіхні знаёмца —
хапае
вецер за рукі:
«Ну дык хадзем!..»
Нешта забылася?
У акно
ўглядаецца поўня.
Туды i сюды:
здабывае
з нетраў прасторы ў вежы
маятнік час.
Яшчэ бачыш сонца?!.
За грамадою
цёмных аблокаў
свеціцца аблачынка.
Яліна каля дарогі —
наказ у дарогу:
мо мне, мо табе.
Нехта пастукаўся —
выйшаў
у ноч: да твару
даткнулася далечыня.
З адвагаю i вагой
на хваіне
збіраюцца кроплі:
хто зараз?!.
Холадна.
Рукі
уцягваюцца ў рукавы.
Абмацвае вецер
галіны:
ці ўсе
лісты абляцелі?!.
Прыйшоў,
па траве патаптаўся
i адышоў за ўзгоркі:
першы мароз.
Замкнуліся дзверы:
кладзецца
разам з ключом у кішэню
гук.
Абапал дарогі бярэзіны:
падаюцца
адна за адною
ў зімовы змрок.
Можа, абудзіцеся?!.
З валунамі
вядзе гаворку зіма.
Свеціцца ў цемры акно:
завіруха,
ідзі папытайся,
хто там.
Вецер i снег.
Шкада мне
вас пакідаць у полі,
мае с ляды.

1966-2006


Алесь Разанаў


Нарадзіўся 5 сьнежня 1947 году ў вёсцы Сялец Бярозаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці. Вучыўся ў БДУ, але быў выключаны за патрабаваньне беларусізацыі ўнівэрсытэту. У 1970 годзе скончыў Берасьцейскі пэдагагічны інстытут. Працаваў у «ЛіМе», «Роднай прыродзе», выдавецтве «Мастацкая літаратура», часопісе «Крыніца». Паэт і перакладчык, ляўрэат Дзяржаўнай прэміі імя Янкі Купалы.

З 1990 старшыня Беларускага рэспубліканскага фонду імя Рэрыхаў, з 1992 навуковы супрацоўнік Нацыянальнага навукова-асьветнага цэнтра імя Ф. Скарыны. Віцэ-прэзідэнт Беларускага Пэн-цэнтра. Сябра Рады СП Беларусі (з 1990). Узнагароджаны дыпломам ЮНЕСКА за ўдзел у міжнародным літаратурным конкурсе «Сустрэча двух сусьветаў».

Першыя публікацыі А. Разанава з'явіліся ў 1961 у піянэрскіх газэтах. Аўтар зборнікаў паэзіі «Адраджэньне», «Назаўжды», «Каардынаты быцьця», «Шлях – 360», «Вастрыё стралы», «У горадзе валадарыць Рагвалод» (Вершаказы і пункціры). Творчасьць паэта сьведчыць аб яго неардынарным мысленьні і нетрадыцыйным вобразна-паэтычным самавыяўленьні. Наватарскія жанравыя і рытміка-інтанацыйныя формы яго паэзіі вызначаюцца гуманістычным напаўненьнем, багатым жыцьцёвым зьместам. Як адзначаў вядомы крытык В. Бечык, «ён абапіраецца на вялікі вопыт сусьветнага мастацтва. Мы ўбачым у яго творах і баладны лад, і сучасную жанрава-стылявую раскаванасьць, і асаблівую ёмістасьць усходніх танка і хоку, і ўласьцівыя сюррэалізму сродкі і прыёмы пісьма».

У нечаканасьці асацыяцый, мэтафарычнай вастрыні і дакладнасьці, заснаваных на збліжэньні далёкіх паняцьцяў, адкрываецца неабсяжны інтэлектуальны падтэкст. Філасофскі роздум над бясконцым і непаўторным сьветам прыроды, грамадскім быцьцём і неабмежаванымі духоўнымі магчымасьцямі чалавечай асобы, над маральна-этычнымі праблемамі сучаснасьці найбольш поўна выяўляецца ў верлібры і яго разнавіднасьцях – квантэмах і версэтах.

Паэзія А. Разанава патрабуе ўдумлівага і неаднаразовага прачытаньня, заўсёды адкрывае новыя абсягі творчай індывідуальнасьці. Выступае з артыкуламі па пытаньнях сучаснага літаратурнага працэсу, а таксама ў жанры эсэістыкі. Вядомы як перакладчык. Яго творы перакладзены на ангельскую, балгарскую, грузінскую, чувашскую, чэшскую, эстонскую мовы.

Жыў некаторы час у Нямеччыне й Аўстрыі. Цяпер жыве ў Менску.


Оглавление

  • Алесь Разанаў ДОЖДЖ: ВОЗЕРА Ў АКУПУНКТУРЫ
  • Алесь Разанаў